Bouwblokken
13-03-2019

iSHARE en OpenTripModel: noodzakelijke bouwblokken voor delen van data

Wat zijn OpenTripModel en iSHARE en wat is de onderlinge synergie? Dat is één van de vragen waarop ICT-leveranciers op woensdag 13 maart bij ECT antwoord kregen. Belangrijk, want het zijn deze ICT-leveranciers die beide standaarden moeten opnemen in hun oplossingen. “OpenTripModel en iSHARE zijn allebei bouwblokken die nodig zijn om veilig en efficiënt data te delen.”

De bijeenkomst is een initiatief van DALTI, een vereniging van ICT-leveranciers in Transport en Logistiek, in samenwerking met de Stichting Uniforme Transportcode (SUTC). SUTC is een entiteit die lang geleden werd opgericht in opdracht van TLN en Evofenedex om EDI-standaarden voor uitwisseling van elektronische berichten in de transportsector op te stellen, maar leidde daarna lange tijd een sluimerend bestaan. Nu de roep om standaardisatie groter is dan ooit, is de stichting weer nieuw leven ingeblazen, waarin nauw samengewerkt wordt met DALTI. “Wij willen data delen veiliger en efficiënter maken. Daarvoor zijn standaarden als iSHARE en OpenTripModel, maar ook andere standaarden als GS1 (ter identificatie van logistieke eenheden) en e-CMR (digitale vrachtbrief) nodig, die we samen met het bedrijfsleven ontwikkelen”, vertelt Wout van den Heuvel, algemeen secretaris van SUTC.

OpenTripModel

Eén van de standaarden die momenteel veel in de belangstelling staat, is het OpenTripModel. Dat is een ‘open source’ model voor het delen van logistieke data. “Het OpenTripModel is gericht op de uitvoering van transport en dan met name op de monitoring daarvan. Deze standaard vindt zijn oorsprong in control tower die Simacan bouwde voor Albert Heijn. Deze schakelt voor de distributie naar de winkels veel verschillende vervoerders met verschillende planningssystemen (TMS) en boordcomputers (FMS) in. Het beheer en ontwikkeling van het OpenTripModel is inmiddels overgedragen aan de sector zelf, aan SUTC.

Het OpenTripModel maakt het mogelijk om data uit te wisselen tussen de verschillende ICT-systemen zoals boordcomputers en planningssystemen van de vervoerders onderling en tussen control towers zoals die van Albert Heijn en de Mainport Traffic Monitor die TLN in samenwerking met het Havenbedrijf Rotterdam ontwikkelt. “Het probleem dat het model tackelt is dat verschillende begrippen in de verschillende systemen telkens weer anders zijn gedefinieerd. Hoe definiëren we bijvoorbeeld een locatie, route, trip, shipment, of event? Zie het OpenTripModel als een heel uitgebreid woordenboek, waarmee een partij als Albert Heijn data uit verschillende bronnen kan vertalen in één coherent beeld over de voortgang van het transport.”

Veilig toegang tot data

Een woordenboek alleen is niet genoeg. Bedrijven moeten erop kunnen vertrouwen dat ze hun data delen met partijen die betrouwbaar zijn. iSHARE is het afsprakenstelsel dat daarvoor zorgt. In dit afsprakenstelsel is vastgelegd hoe identificatie, authenticatie en autorisatie plaatsvindt. Met andere woorden: hoe kunnen we de toegang tot data op een veilige manier organiseren? Dat is dus wezenlijk iets anders dan OpenTripModel, stelt Pieter Nijs, die bij iSHARE verantwoordelijk is voor de adoptie. “iSHARE zelf is data-agnostisch. Dat wil zeggen dat we niet gaan over de data zelf die partijen delen. Dat doet een standaard datamodel zoals OpenTripModel. iSHARE regelt het vertrouwen tussen partijen dat nodig is om überhaupt data te kunnen delen. 

Nijs noemt iSHARE bewust een afsprakenstelsel. “iSHARE is meer dan een standaard. Elke keer dat partijen vandaag de dag data willen delen, moeten ze afspraken maken. Enerzijds over hoe ze elkaars machines en gebruikers technisch toegang kunnen geven tot hun data. En anderzijds over hoe ze elkaar kunnen vertrouwen met hun data. Dat kost, voor elke data deel situatie weer, tijd en geld. Partijen die iSHARE willen gebruiken, tekenen een overeenkomst met de Stichting iSHARE waarin staat dat ze zich aan de technische standaarden houden, maar ook dat ze vertrouwelijk omgaan met de data waartoe ze toegang krijgen. Door die overeenkomst met Stichting iSHARE aan te gaan, hoeven alle partijen onderling geen afspraken meer te maken om te beginnen met data delen. Dat iedereen dezelfde standaarden implementeert en aan de overeenkomst wordt gehouden, zorgt voor vertrouwen. Ook tussen partijen die elkaar niet kennen.”

Verschillende bouwblokken

Voor het delen van data zijn verschillende bouwblokken nodig. Een bouwblok voor de koppeling tussen ICT-systemen, een bouwblok voor het datamodel en een bouwblok voor het vertrouwen. Cruciaal is dat die bouwblokken compatibel met elkaar zijn. 

Als voorbeeld noemt Nijs de containerterminal van ECT, gastheer van de informatiebijeenkomst. Bij ECT melden zich elke dag honderden vervoerders voor het ophalen van containers. ECT weet van de meeste vervoerders voor welke container ze komen, maar niet van allemaal. Als een vervoerder op een drukke dag te weinig transportcapaciteit heeft, moet hij soms een andere vervoerder inschakelen. “Nu vergt het handmatige interventie tussen verschillende partijen voordat ECT de gevraagde container kan meegeven aan die andere vervoerder”, stelt Nijs.

Door toepassing van iSHARE kan door ECT achter de schermen vastgesteld worden of die andere vervoerder daadwerkelijk recht heeft om die container op te halen. Daarmee maakt iSHARE het beduidend eenvoudiger om de vele processen nog veiliger te maken. 

Om meer inzicht te geven wanneer de vrachtwagen aankomt om de container af te halen – oftewel om de voorspelbaarheid van het logistieke proces te vergroten – zijn standaarden als het OpenTripModel nodig. Hiermee kunnen ECT en haar vervoerders gestandaardiseerd data uitwisselen, waarmee beide partijen hun planningsproces kunnen optimaliseren.

Uurtje-factuurtje

Van den Heuvel merkt dat veel ICT-leveranciers onvoldoende op de hoogte zijn of gebruik maken van logistieke ICT-standaarden. Een goede stap is de oprichting vorig jaar van DALTI, een belangenvereniging van ICT-leveranciers in transport en logistiek. Denk aan leveranciers van boordcomputers, transportmanagementsystemen, planningssystemen en control towers. De bijeenkomst van 13 maart was primair bedoeld voor de leden van DALTI. “Die leveren oplossingen die alleen kunnen functioneren als ze data delen met andere systemen. Standaarden maken het koppelen van systemen een stuk gemakkelijker, efficiënter en – niet onbelangrijk – goedkoper.”

Zitten ICT-leveranciers te wachten op standaardisatie? Gaat dat niet ten koste van hun uurtje-factuurtje-verdienmodel? “Dat model houdt sowieso geen stand”, weet Van den Heuvel. “Veel ICT-leveranciers hebben al moeite om tijd en capaciteit te vinden voor doorontwikkeling van hun oplossingen. Er bestaat een tekort aan ICT-specialisten. De specialisten die ze wel hebben, kunnen ze beter inzetten voor productontwikkeling dan voor het programmeren van interfaces.”

‘Eén stekker’

De voordelen van standaardisatie voor de sector zijn groot. “Wij zien steeds meer control towers ontstaan, niet alleen bij Albert Heijn, maar ook in de Rotterdamse haven, bouwsector en distributie. Dat vraagt niet alleen om delen van data tussen vervoerders onderling of tussen opdrachtgevers en vervoerders, maar ook tussen overheden en de logistieke sector”, stelt Van den Heuvel. “Denk bijvoorbeeld aan milieuzones, venstertijden en voertuigbeperkingen zoals gewicht, hoogte en breedte. Ook die data moet digitaal en gestandaardiseerd beschikbaar zijn voor de logistiek. Het zou mooi zijn als we straks alleen maar één stekker nodig hebben om te kunnen starten met data delen.”

Standaardisatie begint bij het begin, stelt Van den Heuvel. Dat betekent het uitwisselen van informatie zoals voorzien is op 13 maart. “Als wij deze handschoen niet oppakken, gaan anderen dat doen. Als wij niet gezamenlijk aan de slag gaan met standaardisatie, gaan de Amazon’s en Uber’s van deze wereld vertellen hoe we data moeten delen. Of de overheid gaat ons dat opleggen. Dat moeten we niet willen. Met het OpenTripModel en iSHARE hebben we hiervoor de perfecte bouwblokken klaarliggen. Ontwikkeld voor en door de sector. In samenwerking met en met ondersteuning van de Topsector Logistiek. De meerwaarde daarvan wordt alleen maar groter als meer partijen die gaan gebruiken.”